Strona główna
english
polski

Odwet Górski i Polska Armia Odwet


Józef Jurkowski, ur. 30 października 1922 roku w Podegrodziu, syn Jana i Kunegundy z domu Łatka, siostry Maria, Kunegunda i Teresa. Kolega Stanisława Perełki, pseud. Dębiński, późniejszy dowódca Polskiej Armii Odwet. Od października 1949 roku listonosz Urzędu Pocztowego w Podegrodziu. Późną jesienią 1951 roku rozpoczyna współpracuję z Odwetem Górskim w charakterze łącznika, ma również zbierać informacje o lokalnych członkach partii komunistycznej, Rady Narodowej, funkcjonariuszach MO i ludziach ich popierających. Na polecenie przełożonego, kierownika agencji pocztowej w Podegrodziu Antoniego Franczyka, ma za zadanie skontaktować Franciszka Króla, pseud. Skalny, ze Stanisławem Perełką, którego chce pozyskać do Odwetu Górskiego. Józef Jurkowski zostaje aresztowany 27 kwietnia 1952 i osadzony w więzieniu na Mantelupich w Krakowie Oddział II. Oskarżony jest o pomoc „kontrrewolucyjnemu związkowi przestępczemu pod nazwą Odwet Górski mającemu na celu walkę z ustrojem Polski Ludowej drogą dywersji, sabotażu i szpiegostwa” oraz pomoc w skontaktowaniu się z „Perełką Stanisławem […] byłym członkiem N.S.Z-towskiej bandy Ognia”. 17 września 1952 skazany na karę 6 lat więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich na dwa lata oraz całkowity przepadek mienia.
30 kwietnia 1992 roku Sąd Wojewódzki III Wydział Karny w Krakowie stwierdza nieważność orzeczeń Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie z 1952 i stwierdza, że Józef Jurkowski pomagał organizacji dążącej do uzyskania niepodległego bytu Państwa Polskiego i w 1993 roku przyznaje odszkodowanie w wysokości 120 milionów złotych (obecnie 12 tysięcy, czyli 400 zł za miesiąc przebywania, a później również pracy w więzieniu) „tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznane krzywdy”
Józef Jurkowski, ur. 30 października 1922 roku w Podegrodziu, syn Jana i Kunegundy z domu Łatka, siostry Maria, Kunegunda i Teresa. Kolega Stanisława Perełki, pseud. Dębiński, późniejszy dowódca Polskiej Armii Odwet. Józef Jurkowski mieszkał w Podegrodziu pod numerem 185. Rodzina posiadała 1,7-hektarowe gospodarstwo. Ukończył 7 klas szkoły podstawowej. Od października 1949 roku był listonoszem Urzędu Pocztowego w Podegrodziu. Szeregowy rezerwy przynależny do Wojskowej Komendy Rezerwy (WKR) Nowy Sącz, członek ZSL (wcześniej w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”) i ZMP (Przewodniczący Koła Gromadzkiego). Od późnej jesieni 1951 roku współpracuje z Odwetem Górskim w charakterze łącznika, ma również zbierać informacje o lokalnych członkach partii komunistycznej, Rady Narodowej, funkcjonariuszach MO i ludziach ich popierających. Na polecenie przełożonego, kierownika agencji pocztowej w Podegrodziu Antoniego Franczyka, ma za zadanie skontaktować Franciszka Króla, pseud. Skalny, ze Stanisławem Perełką, którego chce pozyskać do Odwetu Górskiego. Do agencji pocztowej w Podegrodziu Króla przyprowadza Maria Adamczyk. Józef Jurkowski zostaje aresztowany 27 kwietnia 1952 i osadzony w więzieniu na Mantelupich w Krakowie Oddział II. Oskarżony jest o pomoc „kontrrewolucyjnemu związkowi przestępczemu pod nazwą Odwet Górski mającemu na celu walkę z ustrojem Polski Ludowej drogą dywersji, sabotażu i szpiegostwa” oraz pomoc w skontaktowaniu się z „Perełką Stanisławem […] byłym członkiem N.S.Z-towskiej bandy Ognia”. Jurkowski przez całe śledztwo konsekwentnie utrzymuje, że nic nie wiedział o istnieniu i działalności Odwetu Górskiego.

Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie pod przewodnictwem mjr. Mikołaja Tołkana wydaje wyrok prawomocny z 17 września 1952 i skazuje Józefa Jurkowskiego na karę 6 lat więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich na dwa lata oraz całkowity przepadek mienia. Od 23 czerwca 1953 odbywa karę w więzieniu w Wiśniczu, 11 września 1953 zostaje przeniesiony do ośrodku pracy w Jelczu. 19 lutego 1954 roku Jan Jurkowski pisze list do Bieruta w sprawie uwolnienia syna. 1 października 1954 wydany jest nakaz zwolnienia, a 5 października 1954 Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie postanawia warunkowo zwolnić Józefa Jurkowskiego. Postanowienie jest prawomocne od 5 października 1954 roku. Przebywał w więzieniu 30 miesięcy, od 27 kwietnia 1952 do 11 października 1954. Po powrocie do Podegrodzia bezskutecznie poszukuje pracy w Urzędzie Pocztowym, w przedsiębiorstwie budowy dróg publicznych, czyli otrzymał od władzy ludowej tzw. wilczy bilet, który ogranicza jego prawa obywatelskie. Podejmuje pracę w rodzinnym gospodarstwie rolnym.

30 kwietnia 1992 roku Sąd Wojewódzki III Wydział Karny w Krakowie stwierdza nieważność orzeczeń Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie z 1952 i stwierdza, że Józef Jurkowski pomagał organizacji dążącej do uzyskania niepodległego bytu Państwa Polskiego i w 1993 roku przyznaje odszkodowanie w wysokości 120 milionów złotych (obecnie 12 tysięcy, czyli 400 zł za miesiąc przebywania, a później również pracy w więzieniu) „tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznane krzywdy”.

Pliki do pobrania: